Ogólne zasady żywienia pacjentów z Zespołem Jelita Drażliwego (IBS)

warzywa

1. Spożywaj regularnie kilka posiłków w ciągu dnia. Kontroluj wielkość spożywanych porcji. Jadanie 4-5 mniejszych objętościowo posiłków, równomiernie rozłożonych w ciągu dnia, zamiast 3 dużych ułatwia pasaż jelitowy i sprzyja regulacji wypróżnień.
2. Nie rezygnuj z żadnego posiłku. Pamiętaj, aby kolacja nie była zbyt obfita, ani jedzona zbyt późno.
3. Jedz powoli, dokładnie żując każdy kęs. Unikaj połykania dużych ilości powietrza podczas spożywania posiłków.
4. Ogranicz alkohol, napoje zawierające kofeinę, słodzone i gazowane.
5. Ogranicz produkty bogate w tłuszcz i cukier dodany (tłuste mięsa i wędliny, dania typu fast food, sery pełnotłuste, słodycze, ciasta, ciasteczka, słodkie napoje).
6. Ogranicz spożycie żywności wysokoprzetworzonej, sporządzaj potrawy ze świeżych produktów.
7. Pamiętaj o prawidłowym nawodnieniu, pij 2 litry wody dziennie.
8. Obserwuj i notuj objawy IBS, jeśli wprowadzasz zmiany w diecie.
9. Pamiętaj o codziennej aktywności fizycznej i odpoczynku.

Żywienie w IBS – postać biegunkowa

Podczas biegunki zaleca się dietę lekkostrawną, ułatwiającą trawienie i oszczędzającą przewód pokarmowy. Szczególnie ważna jest podaż odpowiedniej ilości płynów, co zapobiega, często towarzyszącemu biegunce, odwodnieniu.

Co spożywać?
Zaleca się pożywienie o niskiej zawartości błonnika, np. pieczywo pszenne, ryż biały, owoce bez skórki i pestek oraz delikatne, gotowane warzywa. Z jadłospisu należy wykluczyć produkty i dania tłuste, ostre, smażone i wędzone, a także produkty pełnoziarniste oraz warzywa strączkowe, kapustne i cebulowe. Źle tolerowane może być również mleko.

Jak przygotować posiłki?
W okresie zaostrzenia choroby, produkty i gotowe potrawy należy rozdrabniać, przecierać lub blendować. Zaleca się gotowanie w wodzie lub na parze i pieczenie w pergaminie bez dodatku tłuszczu. Zamiast tradycyjnej zasmażki do zagęszczania potraw stosuje się zawiesinę mąki (najlepiej ziemniaczanej) w wodzie. Zalecane są kleiki, kisiele, galaretki i przeciery. Po ustąpieniu ostrych objawów należy zastosować tradycyjną dietę lekkostrawną (nie ma potrzeby rozdrabniania pokarmów).

Czym nawadniać organizm?
Podczas biegunki bardzo ważne jest nawadnianie organizmu. Ilość podawanych płynów uzależniona jest od nasilenia biegunki. W stanach łagodnych jest to ok. 5-10 ml płynów/kg m.c., natomiast w przypadku pojawiających się objawów odwodnienia ilość płynów zwiększa się do 50 ml/kg m.c. lub większej. Płyny należy spożywać często, ale w małych porcjach. Zaleca się podawanie letniej wody, słabej herbaty i naparu z suszonych owoców, np. czarnych jagód. W uporczywych stanach chorobowych zaleca się podawanie doustnych płynów nawadniających (DPN), które zawierają glukozę i elektrolity (głównie sód i potas). Czy stosować suplementy?

Skutecznym uzupełnieniem terapii mogą być probiotyki (Lactobacillus plantarum 299v, Saccharomyces boulardi).

Produkty zalecane i przeciwwskazane w biegunce:

Grupy produktów  Produkty zalecane  Produkty przeciwwskazane
Napoje Woda, słaba herbata, napar z suszonych owoców np. czarnych jagód Alkohol, mocne napary kawy i herbaty, słodkie soki owocowe, napoje gazowane
Produkty zbożowe Chleb pszenny, bułki, tosty, sucharki, biszkopty, makarony pszenne, ryż biały, drobne kasze Produkty pełnoziarniste, pieczywo razowe, grube kasze i makarony
Mleko i produkty mleczne Twarożki, jogurty Sery żółte, ser typu feta, tłuste mleko, tłusty twaróg
Mięso, drób, ryby Chude, np. kurczak, indyk, chude ryby (np. dorsz); potrawy gotowane, duszone, chude wędliny Tłuste gatunki, wędzone, pieczone i smażone, tłuste wędliny
Tłuszcze Masło i margaryny miękkie wysokiej jakości, oleje roślinne, słodka śmietanka Smalec, boczek, śmietana, margaryny twarde
Jaja Gotowane, Lekkie omlety i jajecznica na parze Jajecznica smażona na tłuszczu, jaja sadzone
Warzywa Młode, bez włókien i skóry, gotowane, np. marchew, dynia, ziemniaki, seler, pietruszka, pomidory Marynowane, zasmażane, kapustne, strączkowe, cebulowe; np. czosnek, por, fasola, rzodkiewka, papryka, rzepa
Owoce Dojrzałe, bez pestek i skórki, przetarte, musy, pieczone i gotowane; np. jabłka, banany, brzoskwinie, czarne jagody Niedojrzałe, suszone, kandyzowane, z dużą zawartością błonnika; np. śliwki, czereśnie, maliny, morele, gruszki
Przyprawy Przyprawy łagodne, np. sok z cytryny, koperek, bazylia, cynamon, wanilia Przyprawy ostre, np. ocet, pieprz, chilli, musztarda, curry

Przykładowy jadłospis
Śniadanie: tosty pszenne z pastą z szynki i pomidorem bez skórki, słaba herbata. 2śniadanie: biszkopty, galaretka owocowa, banan, woda.
Obiad: zupa ryżowa z marchewką i koperkiem na bulionie warzywnym, pulpety drobiowe, ziemniaki puree, duszona cukinia, słaba herbata.
Podwieczorek: pieczone jabłko, jogurt, woda.
Kolacja: makaron świderki z twarożkiem i cynamonem, słaba herbata.
Uwagi: W ciągu całego dnia należy uzupełniać podaż płynów.

Żywienie w IBS – postać zaparciowa

Leczenie zaparć zazwyczaj rozpoczyna się od diety wysokobłonnikowej, ponieważ błonnik pokarmowy przyspiesza przemieszczanie się treści pokarmowej w jelitach. Jednak produkty bogate w błonnik mogą u niektórych osób powodować dolegliwości, takie jak gazy i wzdęcia, stąd konieczna jest indywidualizacja żywienia. Do każdego posiłku zaleca się dodatek przynajmniej jednej porcji żywności o wysokiej zawartości błonnika rozpuszczalnego (np. owoców, warzyw, psyllium). Zwiększanie ilości błonnika można rozpocząć od warzyw gotowanych, a jeśli są dobrze tolerowane, kontynuować wprowadzanie warzyw surowych. Nie zaleca się spożywania dużych ilości błonnika pokarmowego w jednym posiłku, ani gwałtowne zwiększenie jego ilości w całodziennej diecie.

Co spożywać?
Urozmaicone produkty ze wszystkich grup, np. pieczywo pełnoziarniste, ryż brązowy, grube kasze, płatki zbożowe, owoce (świeże i suszone), warzywa, a także nasiona i orzechy, jeśli są dobrze tolerowane. Z jadłospisu należy wykluczyć przede wszystkim produkty tłuste i smażone, a także o dużej zawartości cukru i/lub tłuszczu.

Jak przygotować posiłki?
Zaleca się gotowanie w wodzie lub na parze oraz pieczenie w pergaminie lub folii aluminiowej.

Czym nawadniać organizm?
W leczeniu zaparć bardzo ważne jest nawadnianie organizmu. Zaleca się picie dużych ilości wody (8-10 szklanek), a także herbaty, soków (np. z suszonych śliwek) oraz napojów mlecznych.

Produkty zalecane i przeciwwskazane w postaci zaparciowej IBS

Grupy produktów Produkty zalecane Produkty wskazane
Napoje Woda (niegazowana), herbata, soki, napoje mleczne, mleko sojowe, ryżowe, owsiane Napoje gazowane, słodzone, kakao, alkohol
Produkty zbożowe Produkty pełnoziarniste: pieczywo, kasze, makarony, płatki i otręby zbożowe, jęczmień, owies Chleb pszenny, bułki, tosty, biszkopty, makarony pszenne, ryż biały
Mleko i produkty mleczne Twarożki, jogurty, kefiry, maślanki, koktajle mleczne Sery żółte, tłuste mleko, tłusty twaróg
Mięso, drób, ryby Chude, np. kurczak, indyk, chude ryby (np. dorsz); potrawy gotowane, duszone, chude wędliny Tłuste gatunki, wędzone, pieczone i smażone, tłuste wędliny
Tłuszcze Masło i margaryny miękkie wysokiej jakości, oleje roślinne Smalec, śmietana, margaryny twarde
Warzywa Zielony groszek, dynia, ziemniaki, pasternak, okra, bakłażan, gotowane warzywa: marchew, zielony groszek, szpinak, jarmuż, siemię lniane, Marynowane, zasmażane, warzywa kapustne, cebulowe i strączkowe
Owoce Świeże, suszone, w postaci sałatek, przecierów itd. mandarynki, pomarańcze, grejpfruty, klementynki, truskawki, maliny, banany, awokado, borówki, W zależności od stopnia indywidualnej tolerancji: jabłka, brzoskwinie, śliwki, nektarynki, gruszki, mango, morele, czereśnie
Przyprawy Przyprawy łagodne, np. cynamon, sok z cytryny, koperek, bazylia, majeranek Przyprawy ostre, np. ocet, chilli, pieprz

Przykładowy jadłospis
Śniadanie: Owsianka z malinami i cynamonem, herbata.
2 śniadanie: grahamka z twarogiem i papryką, koktajl mleczny z truskawkami.
Obiad: zupa pomidorowa, pieczony indyk, ziemniaki w mundurkach, gotowana marchewka z groszkiem, słaba herbata.
Podwieczorek: sałatka owocowa z orzechami włoskimi i migdałami, kefir, woda.
Kolacja: chleb pełnoziarnisty z masłem, polędwicą i sałatką z sałaty, papryki i pomidora, herbata malinowa.
Uwagi: W ciągu całego dnia należy uzupełniać podaż płynów.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *